Onderstaande foto’s zijn gemaakt en beschikbaar gesteld door onderwaterfotograaf André Crone van het Duikmagazine.

Het project ‘Duik de Noordzee schoon’ is inmiddels 2 seizoenen in volle gang. Er zijn honderden kilo’s vistuig geborgen en we hebben de actie uitgebreid naar het beschermen en onderzoeken van wrakken. Veel particulieren, marien biologen, duikers en Noordzee organisaties dragen hier inmiddels hun steentje aan bij. De Noordzee is ‘hot’. Dat is een ding dat zeker is. Het aantal publicaties over het project en de Noordzee neemt sterk toe. De wrakken in de Noordzee krijgen steeds meer de waardering die ze verdienen.

Om deze aandacht extra te bekrachtigen hebben wij in januari besloten een compleet boek uit te geven over (de functie van) wrakken in de Noordzee. Het is geen gedetailleerd wetenschappelijk feitenboek met een complete opsomming van de wrakken. Wij hebben gekozen voor een boek vol inspiratie en schoonheid met zeer hoge kwaliteit foto’s (van Cor Kuyvenhoven en Peter Verhoog) en levendige tekst over de wrakken in de Noordzee (van Annet van Aarsen) vanuit een zeer ervaringsgericht perspectief. Iedereen die een bijdrage levert aan het boek duikt in de Noordzee of heeft in het verleden in de Noordzee gedoken. Bij dit boek leveren we een DVD met een film van Klaudie Bartelink die in november in première gaat op het North Sea Film Festival.

Het boek is verkrijgbaar vanaf 1 december voor organisaties en bedrijven en op 10 december voor de losse verkoop. Het boek kunnen wij maken doordat we veel input krijgen van betrokken professionals. Met hen en de mensen die zich op welke wijze vrijwillig inzetten of betrokken voelen bij ons project willen we dit boek delen. Hoe? Je zou het boek als kerst- of relatiegeschenk kunnen aanschaffen. Op één van de eerste pagina’s willen we ruimte inlassen voor het hoofdstuk ‘in samenwerking met’. Dat past meer bij onze instelling dan achterin het boek ‘Met dank aan’. Bovendien komt de marge die we hebben op het boek volledig ten goede aan het project.

Bij afname van 50 boeken geven wij een korting van 10% en plaatsen wij een logo of naam. Bij de afname van 100 boeken geven wij 15% korting en stellen wij een kwartpagina ter beschikking voor een logo met een korte beschrijving. Wel onder voorwaarde dat we vóór 15 september het logo (en tekst) aangeleverd krijgen. Ook geven we korting aan degene die het boek vóór 1 oktober a.s. bestellen. Op het bestelformulier staat alles helder beschreven.

Sinds begin dit jaar organiseer ik namens Stichting De Noordzee, samen met Stichting Anemoon en team ´Duik de Noordzee schoon´ het monitoren van scheepswrakken in de Noordzee. Enkele weken geleden begonnen wij met een vliegende start. Samen met onderzoeker Wouter Lengkeek waren wij bijna een week op zee en doken op scheepswrakken tot 42 mijl uit de kust. Terwijl de teamleden van Duik de Noordzee Schoon druk waren met het opduiken van visnetten, bekeken Wouter en ik de scheepswrakken door andere ogen: wij waren vooral op zoek naar interessant leven. En dat werd gevonden!

Grote sponzen op de Elbe
Op het wrak van de Elbe, een passagiersschip dat vlak bij de Bruine bank gezonken is, zagen wij grote hoeveelheden luipaardgrondels, enorme kabeljauwen en bosjes spookkreeftjes. Tijdens de duik kwamen wij tevens een grote sponssoort tegen op een van de ketels van het wrak. Helaas zijn de sponzen niet op soort gedetermineerd, omdat er geen monster van genomen is. Dit is noodzakelijk omdat sponzen uiterlijk veel op elkaar lijken. Ik kan wel mededelen dat ik zulke sponzen tijdens honderden duiken in Zeeland nog nooit gezien heb…..

Visnetten vol leven
Echt interessant werd het toen we de opgedoken visnetten aan een nader onderzoek onderwierpen. Die netten bleken namelijk vol met leven te zitten. Op het eerste oog vallen vooral de grote krabben op natuurlijk, maar het bleek dat de netten ook vol zaten met erwtenkrabbetjes van diverse formaten, verschillende kreeftsoorten en aasgarnalen. Verder vond Wouter nog een aantal diersoorten die hij nu nog aan het onderzoeken is op soort. Wouter zegt: ““Het duurt even voordat alle meegenomen bijzondere diertjes gedetermineerd zijn, maar beetje bij beetje komen de resultaten binnen.” Hiertussen vond hij een mosdiertje waar helaas geen Nederlandse naam voor is. Wouter: “Tot nu toe is één soort is op z’n minst noemenswaardig: Cellepora pumicosa. Een koraal-achtig mosdiertje dat ik verzamelde op de Elbe.”

Wouter kreeg voor de determinatie hulp van soortenexpert Godfried van Moorsel van Ecosub, die het diertje eerder aantrof op de Doggersbank en Klaverbank, tijdens onderzoek 20 jaar geleden. Marco Faasse, een andere soorten expert van het zoute water vertelt: “In de zuidelijke Noordzee zijn niet zoveel vindplaatsen van Cellepora bekend. Van de Nederlandse kust al helemaal niet’.” Een leuke vondst dus!

Binnenkort volgt meer nieuws over de het monitoringsproject en de vondsten tijdens de tochten van Duik de Noordzee Schoon.

Naar aanleiding van deze nieuwsberichten heeft Walter Bakker, eigenaar van Friendship Offshore B.V., contact met ons opgenomen. Hij was uiteraard niet blij met de media-aandacht, maar kon zich goed voorstellen dat wij deze werkzaamheden willen stoppen. Het team Duik de Noordzee schoon was op het moment dat Walter belde toevallig dit weekend in Terschelling. We hebben uitgebreid met Walter gesproken en hij heeft ons zijn bergingschip en loods laten zien. Open vertelde hij over zijn werkzaamheden. Inmiddels bergt hij rondom Ierland, Engeland, Frankrijk en de golf van Biskaje bij voorkeur op grote dieptes. Zijn diepste berging tot nu toe is 160 meter.

Friendship Offshore B.V. heeft de volgende speerpunten:

• Bergen van ladingen. Voor duikers wel jammer! Zo’n lading is een mooi gezicht. Maar, het gaat ook vaak om giftige stoffen zoals lood en zelfs nikkel. Het is natuurlijk een goede zaak dat dit materiaal wordt geborgen.
• Bergen van recent verloren spullen: containers, ankers en groot vismaterieel.
• Assisteren bij het ruimen van schepen die in de vaarroutes liggen.

Wat hij in het verleden heeft gedaan – hij noemt het zelf zijn opstartfase – is niet meer terug te draaien.  Maar, over de toekomst hebben wij de volgende afspraken gemaakt:

• Friendship Offshore B.V. sloopt geen scheepswrakken meer in de Noordzee op plaatsen waar sportduikers komen. Dat wil concreet zeggen dat zij niets van het wrak af- of stuk trekken en dat ze zich beperkt tot ladingen waar hij direct met zijn grijper bij kan zonder iets te slopen.
• Walter juicht onze actie ‘Duik de Noordzee schoon’ toe. Hij is bereid big bags te vullen met warrelnetten, lijnen en vishaken mits deze zakken kosteloos bij hem worden opgehaald. Dat zou ons project een enorme impuls geven.

Wij hebben er genoeg van. De weg via de archeologische wetgeving schijnt dood te lopen. Vandaar dat we ons nu proberen te beroepen op de flora en faunawet. Verschillende lipvissen, het botervisje, dwergbolken, slijmvissen, groene zeedonderpad, slakdolf en vorskwab zijn vissoorten die beschermd zijn door de Flora en Fauna-wet binnen de 12 mijls zone. Van deze soorten mag je niet de vaste rust- en verblijfplaats verstoren zonder daarvoor ontheffing aan te vragen. Omdat deze soorten jaarrond leven op hard substraat, en op de Noordzee dus gebonden zijn aan het wrak waar ze op leven, vormt het wrak de vaste rust- en verblijfplaats van deze dieren.

In Nederland is het heel normaal dat bij demping van een sloot eerst alle beschermde dieren gevangen en verplaatst worden door een onafhankelijk bureau. Wij willen graag dat deze manier van de regels naleven ook naar zee wordt doorgetrokken. Welke jurist kan ons hierbij verder helpen?

Links:

Duiken in beeld: stop de sloop op zee!

Sportvisserij Nederland: Stop de sloop van wrakken!

“Vanuit Stichting De Noordzee werk ik samen met Ben en Klaudie aan het in beeld brengen van de Noordzee. Ik denk dat ‘Duik De Noordzee Schoon’ het absoluut verdient om dit jaar de prijs te winnen. Het team duikers dat meewerkt aan het project bruist van de positieve energie om iets te doen aan de vervuiling van de scheepswrakken. Als er één project is dat dit jaar de prijs zou moeten krijgen, zijn zij het wel!”, aldus Joop Coolen van Stichting de Noordzee.

De KNRM kwam langszij met de ‘Joke Dijkstra’ en de ‘Dolfijn’ uit Den Helder. Al snel was duidelijk dat een spoedreparatie op zee niet mogelijk was. De Mattanja heeft een nacht op zee voor anker gelegen.

‘s Ochtends vroeg kwam de  ‘Pollux’ van  sleepdienst Iskes assistentie verlenen. Aan het einde van de ochtend was het expeditieschip weer terug in de thuishaven IJmuiden.

Een week onderzoek doen op de Doggersbank kwam daarmee vroegtijdig ten einde. Maar inmiddels is duidelijk dat ze woensdag, donderdag en vrijdag vanuit Scheveningen met de Aquila op pad kunnen voor een aantal schoonmaakduiken onder de vlag van Duik De Noordzee Schoon. De bedoeling is om onder andere de  Delft, de Aboukir, de Elbe en het Poppetjeswrak te ontdoen van verspeelde visnetten en –lijnen.

De leden van Duik De Noordzee Schoon, de marien biologen en ook de schipper van de Mattanja – Klaas Boereboom – hebben de Doggersbank nog niet uit hun hoofd gezet. Ze zijn vastbesloten om op een later tijdstip opnieuw koers te zetten naar dit gebied, waar weinig over bekend is. Ze willen er onder andere onderzoek doen en film- en fotomateriaal schieten om aan te tonen  hoe bijzonder deze ondiepte is. Organisaties die zich inzetten voor de Noordzee, willen dat de Doggersbank zo snel mogelijk wordt aangewezen als beschermd natuurgebied. Het gebied staat al op ‘de lijst’ van de EU, maar daadwerkelijke wet‐ en regelgeving laat op zich wachten.